Mỗi dân tộc bản địa có đều phải sở hữu những hình ảnh biểu trưng, và vn cũng không ngoại lệ. Từng hình hình ảnh phản ánh một mẩu truyện lịch sử. Bé rồng con cháu tiên làm cho ta ghi nhớ về của Lạc Long Quân - Âu Cơ.

Mỗi dân tộc bản địa có đều phải sở hữu những hình hình ảnh biểu trưng và việt nam cũng không ngoại lệ. Mỗi hình ảnh phản ánh một mẩu chuyện lịch sử. Con rồng cháu tiên có tác dụng ta lưu giữ về của Lạc Long Quân - Âu Cơ. Sông Bạch Đằng là kho bãi cọc của Ngô Quyền xua đuổi quân nam giới Hán hay è Hưng đạo tiến công chìm quân Nguyên. Áo vải cờ đào là quang quẻ Trung đại phá 20 vạn quân Thanh. Nhưng lịch sử dân tộc không yêu cầu lúc nào cũng công bằng, lại dễ quên. Tự bé ai cũng được dạy vn là Việt Nam, dải đất với hình chữ S. Nhưng tất cả mấy ai ghi nhớ được rằng rất nhiều chuyện này có từ lúc nào, và tương quan tới ai. Nhân đồ gia dụng đó chính là vua Gia Long.

*

Vua Gia Long

Trước khi bước đầu cũng có vài nét người viết ước ao nhắn nhủ chúng ta đọc. đầu tiên là về bài toán đánh giá, nhìn nhận các sự kiện lịch sử vẻ vang và những tiền nhân. Cầm giới luôn luôn thay đổi, cùng con bạn ngày càng cao nhã hơn, gần như thể chế, quan niệm đạo đức, phong tục tập quán xưa cũ, sai trái hay bất công trong thừa khứ dần dần bị đào thải. Thay giới hiện đại không hoàn hảo, cơ mà không nghi ngại gì khi nói con fan được trường đoản cú do, và gồm một cuộc sống đời thường tốt hơn những so với phần lớn thế hệ đi trước. Mặc dù khi nhận xét sử liệu, dùng góc nhìn hiện đại để vận dụng vào thời cũ là một sự bất công mang đến tiền nhân. Xấu - tốt, đúng - sai nên được sắp xếp dưới hầu như tiêu chuẩn xã hội đương thời.

I. Hoàn cảnh của

Nguyễn Phúc Ánh sinh năm 1762, là con cháu nội của Võ vương Nguyễn Phúc Khoát - vị chúa của Đàng Trong. Đất nước bị phân làm hai từ rộng 100 năm kia thành 2 xứ Đàng ngoại trừ của vua Lê- chúa Trịnh với Đàng Trong của các chúa Nguyễn, chia cắt bởi vì Lũy Thầy ở Quảng Bình - một công trình chiến lược xuất sắc đẹp của Đào Duy tự đã đóng góp phần giúp lực lượng non nớt của Nguyễn Hoàng và nhỏ cháu kháng đỡ được rất nhiều trận tiến quân tự Đàng Ngoài. Trong lúc Đàng ngoài vẫn mang vẻ của không ít triều đại cũ và ảnh hưởng của phương Bắc, thì Đàng Trong là một cơn gió mới. Đất đai màu sắc mỡ, sản vật dụng trù phú cùng chính sách khai khẩn và mở mang lãnh thổ của chúa Nguyễn đã đổi thay vùng khu đất này thành một giang sơn hưng thịnh. Sự mở sở hữu trong mến nghiệp cũng là một trong những nét mới so với tinh thần bế quan liêu tỏa cảng của Đàng Ngoài.

Năm 1765, Võ vương qua đời. Trương Phúc Loan chuyên quyền, tống giam phụ vương của , tín đồ nhẽ ra là vua kế vị, lập Nguyễn Phúc Thuần 12 tuổi để dễ dàng bề thao túng, lấy hiệu là Duệ Tông. Đời sống nhân dân rất khổ. Nhà Tây Sơn, nhân thời dịp này nổi loạn, Nguyễn Nhạc dấy binh, đem cớ phò Hoàng tôn Dương dành riêng lại ngôi tự Duệ Tông. Thấy có cơ hội giành lấy đất Đàng trong lúc loạn lạc, Trịnh Sâm không đúng Hoàng Ngũ Phúc rước quân tiến tấn công Phú Xuân. Chúa Nguyễn buộc phải chạy vào Quảng Nam. Tây sơn biết lực lượng không chống nổi chúng ta Trịnh, bèn quy phục, sau xin gửi quân ra phá hủy nhà Nguyễn. Họ bắt được và giết sạch mẫu họ công ty Nguyễn, lật mồ mả những chúa và phụ thân của đổ xuống sông. Suôn sẻ thoát thân. Từ bây giờ ông 15 tuổi.

II. Nội chiến với Tây Sơn

Ba bạn bè Tây Sơn phân chia nhau chiếm phần giữ bố vùng. Nguyễn Lữ giữ thành Gia Định, Nguyễn Nhạc đăng vương Thái Đức Hoàng Đế năm 1778, đóng quân sinh sống thành Quy Nhơn. Nguyễn Huệ, với lòng tin hừng hực của tuổi con trẻ và sau thời điểm dễ dàng chiếm lĩnh được thành Phú Xuân trường đoản cú tay quân Trịnh, bỏ bên cạnh tai lời của vua anh nhưng tiến quân ra Bắc Hà, làm tan tàn dư quân Trịnh, phục hồi lại ngôi mang lại nhà Lê. Sau lại tính chuyển quân ra Bắc Hà một lượt nữa, dẫn tới sự kiện Lê Chiêu Thống cần cầu viện bên Thanh với bị Nguyễn Huệ đánh đến tan tác.

Phía , ông buộc phải bôn ba, trốn chui nhủi ở hầu như vùng đồng bằng ở Cà Mau. Sau đó, nhờ sự ủng hộ của cựu thần đơn vị Nguyễn, ông tập thích hợp quân đội, kéo về chiếm lại Gia Định. Mau chóng cải thiện lại thành này, đến lập sổ đất, định thuế,... Vươn lên là vùng Gia Định thành một gớm thành trù phú, với cũng là khu vực để luyện quân sĩ. Nhưng dòng danh vua cũng chỉ giúp ông lôi kéo được "một tập đúng theo bề fan viết lếu tạp tất cả những tôn thất kiêu hãnh với dòng dõi, tướng tá quả cảm nhưng thô lỗ, mặt hàng tướng đầy mặc cảm và nhớ tiếc quá khứ oanh liệt, những tay cảm giác Tây phương bừa bến bãi ngạo nghễ.." - theo lịch sử hào hùng nội chiến việt nam - Tạ Chí Đại Trường.

Mỗi lần Tây đánh tiến quân là đều nên chịu thất bại, đề nghị trốn chạy và lưu vong, tiếp nối lại search cách lôi kéo binh sĩ, dấy binh chiếm Gia Định cùng rồi lại bị tiến công đuổi. Thua thảm nặng nài nhất chắc rằng là trận Rạch Gầm - Xoài Mút, với dấu ấn chũm quân của Nguyễn Huệ đã khiến cho quân Xiêm "ngoài mồm thì nói khoác tuy vậy trong bụng thì hại quân Tây sơn như sợ hãi cọp". Tuy nhiên càng về sau khi đã có tay nghề chinh chiến và có tổ chức binh lính bài bản, học hành theo lối tiến công trận của Tây phương, đặc biệt là lực lượng thủy quân hùng mạnh, chiếc gai , rõ là cần phải kết thúc điểm sớm trong mắt công ty Tây Sơn, nhất là lúc Quang Trung hoàng đế đã tạm lặng phương Bắc. Mặc dù nhiên, năm đó Quang Trung mất, còn lại thái tử quang đãng Toản bắt đầu 9 tuổi. Thái Đức hoàng đế đến viếng em bị xua đuổi về. Nhân thời nhỏ rắn mất đầu, lại náo loạn nội bộ, tiến quân hủy diệt Tây Sơn.

Trong vòng 10 năm, ông đã giành lại được khu đất Đàng vào của tổ tiên, và có lẽ ông cũng không hề có ý định tiến đất Bắc Hà, nếu không vì Cảnh Thịnh (Quang Toản) vẫn sẽ tập phù hợp lại lực lượng để liên tục chiến tranh. Tình thế cần phải tiến công là 1 trong yếu tố đặc trưng thúc đẩy công việc thống nhất quốc gia sau này. Đánh win nhà Tây Sơn, Gia Long đặt tổng trấn Bắc Hà, mang lại bắt loại họ Tây đánh ra nhằm tiêu diệt.

*

Thắng lợi này sẽ không thể làm lơ vai trò to béo của . Nhờ gốc gác vua chúa đã giúp ông kêu gọi được không ít tướng sĩ với sự cỗ vũ của fan dân Đàng Trong. Tín đồ dân ngơi nghỉ đây, nhờ công việc khai khẩn, mở mang đã được sống bên dưới một vùng khu đất màu mỡ, ít hà khắc hơn, được đậy chở đảm bảo an toàn mà làm ăn, vẫn còn đấy thương lưu giữ chúa Nguyễn. Khi Tây sơn truy đuổi, được tín đồ dân cho ở nhờ, dẫu có sợ hãi đến nỗi đề xuất lén lút mà vẫn đem thức ăn uống tới đến vị chúa giữ vong trẻ con tuổi này. Ở Quy Nhơn, Bình Định, tức thì tại thủ phủ của Tây Sơn, fan dân truyền nhau câu ca dao :

"Cầu trời mang lại chóng gió nồm. đến thuyền chúa Nguyễn giong buồm trẩy ra."

xướng lên planer giặc mùa, hễ có gió mùa rét thì gửi thuyền ra đánh, sau thì rút quân, là 1 trong những chiến thuật phù hợp hơn cả khi đối chiếu đối sánh lực lượng và điều kiện tự nhiên. Điều này cũng thể hiện nay ông là 1 trong những vị vua có tài chiến lược, dẫu được tôn làm cho đại nguyên soái dịp chỉ 17 tuổi. Sự thiếu thốn về lực lượng cũng trui rèn mang đến vị tướng này phương pháp dụng binh, tận dụng phần nhiều thế lực có thể ủng hộ mà không nhằm bị ké vế. Lòng kiên cường và biết nhẫn nhịn, tài dụng quân cũng góp ông giành lại vương vãi quyền, với đầy đủ tướng của Tây Sơn bỏ về theo giúp như Nguyễn Văn Trương, tướng trung thành như Nguyễn Huỳnh Đức , quyết tử vày nghiệp vua như Võ Tánh. Sự ranh mãnh trong việc tiếp nhận và kiến thiết vũ khí, tổ chức triển khai quân đội theo phong cách Tây phương đã tạo nên lợi nuốm cho sau này, đặc biệt là trong trận thủy chiến được xem là đẫm tiết nhất lịch sử hào hùng Việt phái nam là trận Thị Nại, khi mà thủy quân của ông đang trở thành một lực lượng tất cả đội ngũ với có tay nghề chiến đấu.

Tuy nhiên, sự việc khách quan lại chiếm một trong những phần không bé dại trong chiến thắng này, mà buộc phải kể đến chính vì sự suy yếu vào nội bộ Tây Sơn. Đỉnh điểm là việc qua đời của quang đãng Trung Nguyễn Huệ. Trước khi mất, quang đãng Trung không thua thảm trước quân của , và lần quay trở lại lần này cùng với mục tiêu ngừng điểm lực lượng phiền toái này. Dù lực lượng của đã trở nên khỏe khoắn hơn các so với rất nhiều lần tấn công trước, tuy nhiên với loại uy của quang đãng Trung với tài mưu lược thì bắt buộc không khiến quân Gia Định kinh đảm. Việc quân Tây tô trước đó cướp tách bóc làng mạc, phá hoại đa số thương cảng sống động ở con quay Lao Phố, Hội An, thảm sát người Hoa đã khiến người dân Đàng trong quay lưng với phong trào này, đặc biệt quan trọng còn đến từ những lái buôn phương Tây và fan Hoa, những người dân mà sau đây Quang Trung có xuống nước hy vọng được góp đỡ cũng trở thành e ngại phủ nhận vì nỗi ám ảnh bị cướp tách bóc và tàn tiếp giáp trước đó, đang quay cả qua mà giúp trung hưng.

Việc quang Trung xích míc với Thái Đức Hoàng đế, sau đây đem quân nhưng đánh đến tận thành của vua anh tuy thế lại tha tội để tránh cảnh "nồi domain authority xáo thịt", cũng nhằm thấy loại tính "người" của quang đãng Trung, tuy vậy lại để hậu họa lúc Nguyễn Nhạc dường như đã thỏa mãn nhu cầu với danh vọng và bỏ bê chiến sự, còn Nguyễn Lữ thì yếu cỏi dẫn đến cơ hội cho đem lại Gia Định mà làm bàn đấm đá để giành lại quyền lực.

III. Công lao của vua Gia Long

Vua Gia Long đã làm được điều mà không tiền nhân nào làm được, sẽ là thống nhất hai mảnh của tổ quốc làm một sau 175 năm ngăn cách (1627-1802). Dải khu đất hình chữ S của nước ta từ bây giờ được hình thành, kéo dãn từ Lũng Cú mang đến mũi Cà Mau, với diện tích lãnh thổ rộng lớn số 1 của non sông từ trước giờ. Phần đông cuộc nội chiến liên miên hiện nay đã được chấm dứt.

Gần đây Việt Nam luôn nóng bỏng về độc lập của Hoàng Sa - trường Sa, ngoài công khai minh bạch phá của chúa Nguyễn, thì Gia Long chính là người đang đặt độc lập chính thức ở nhì quần đảo này. “Vào năm Gia Long sản phẩm 15 (1816) bên vua lệnh đến thủy quân cùng đội Hoàng Sa đi thuyền ra Hoàng Sa giúp xem xét, đo lường thủy trình” - Đại phái mạnh Thực Lục. Bài toán ông cho gặm cờ ngơi nghỉ đây cũng khá được những bên ghi chép phương Tây xác nhận như Jean Louis Taberd. Những chúa Nguyễn trước này đã đưa quân ra đây, tuy nhiên chỉ theo bề ngoài "đất này nghiễm nhiên là của mình", là theo quan niệm Nho giáo. Mặc dù nhiên, Gia Long với sự tiếp cận ý thức hệ phương Tây, đang có mắt nhìn toàn diện với xa hơn với nạm cục. Việc ông cho kéo cờ sống đây mang tính chất hành xử hòa bình theo thông lệ quốc tế, và không trở nên một cuộc tranh chấp làm sao với phương Tây tốt Đại Thanh. Trong thời hiện nay đại, chính vì sự khẳng định hòa bình này là bởi chứng cụ thể nhất để người việt nam Nam rất có thể dựa vào mà khẳng định Trường Sa Hoàng Sa là của vn từ 200 năm trước, bên dưới thời vua Gia Long.

Cái tên "Việt Nam" cũng đều có được trường đoản cú thời vua Gia Long. Tuy vậy công lao của Gia Long không chỉ dễ dàng và đơn giản được nhắc đến cho nên vì vậy là cái brand name nước hiện tại hành. Năm 1054, vua Lý Thánh Tông đã đổi tên nước thành Đại Việt, tuy vậy triều đình nước trung hoa vẫn tiếp tục gọi và phong vương mang lại hoàng đế nước ta với những tên thường gọi đầy tính miệt thị như Giao Chỉ quận vương, rồi sau đây là An phái mạnh quốc vương. Cái tên thường gọi An nam đầy "thượng đẳng" vẫn luôn được họ điện thoại tư vấn để coi coi thường nước ta, cho tới thời Gia Long. Vua Gia Long không nên sứ quý phái yêu ước bỏ tên thường gọi "An Nam", mà mong muốn được xác nhận dưới tên new là "Nam Việt". Phía nhà Thanh cần đồng ý, tuy vậy lấy lí bởi vùng nam Việt ngày xưa bao gồm cả vùng lưỡng Quảng rộng lớn, kiêng cớ sự để gây hấn ở trong phòng Nguyễn, bèn xuống chiếu thay tên thành Việt Nam nhằm tránh nhầm lẫn. Trong chiếu quốc hiệu của Gia Long năm 1804 gồm ghi :

“Đế vương dựng nước, trước yêu cầu trọng Quốc hiệu nhằm tỏ thống nhất. Xét từ những đấng tiên thánh vương vãi ta xây nền dấy nghiệp, mở đất Viêm bang, gồm cả khu đất đai từ bỏ Việt hay về Nam, nhân đó rước chữ Việt cơ mà đặt tên nước… buộc phải định đem ngày 17 tháng hai năm nay, kính cáo Thái miếu, cải chính Quốc hiệu là Việt Nam, để dựng nền lớn, truyền thọ xa.

Phàm các bước nước ta việc gì quan tiền hệ cho Quốc hiệu và thư từ report với nước ngoài, những lấy việt nam làm tên nước, ko được quen thuộc xưng hiệu cũ là An phái mạnh nữa”

Như vậy, từ thời Gia Long, quốc hiệu của nước ta không chỉ là đổi vào nước, mà đối với một nước lớn luôn luôn coi khinh, thì lúc này đã thừa nhận mang thương hiệu là Việt Nam. Đó là một trong sự biến hóa thể hiện tại được vị thế non sông và tinh thần hòa bình rất cao của triều đình công ty Nguyễn.

Đối với vùng đất thành phố sài thành - Gia Định, chính bài toán xây dựng nơi đây thành căn cứ để nuôi quân mang lại chiến tranh, đã trở nên vùng khu đất này biến chuyển một nơi bán buôn nhộn nhịp, mà cho đến bây giờ, vùng khu đất này vẫn chính là nơi có tác dụng ăn tài chính phát triển tốt nhất cả nước. Ông cũng là bạn đã mang đến xây tởm thành Huế, kiến trúc cung đình hoàn mỹ nhất còn sót lại của dân tộc.

*

Có fan nói quang Trung bắt đầu là fan thống nhất đất nước, còn chỉ là người "ngồi mát ăn bát vàng". Vua quang quẻ Trung sẽ giúp hủy diệt dòng bọn họ Lê, Trịnh, và cũng tấn công đuổi quân Thanh, tính ra hầu như là chiến tích lẫy lừng, mà lại với ước mơ và lực lượng của Gia Long, có lẽ rằng chưa tính đến chuyện dẫn quân ra Bắc nhưng chỉ tạm dừng ở Phú Xuân. Mặc dù nhiên, tính đến trước lúc Quang Trung chầu trời thì tổ quốc không chỉ đang phân tách cắt, mà còn chia làm ba mảnh. Quang Trung coi như sẽ giành được đất Bắc Hà, trọng tâm lại chạm chán phải ông anh Thái Đức Nguyễn Nhạc, bao lần mong muốn tiến quân tấn công Gia Định nhưng đề nghị vòng đường biển vì hổ hang tiến quân trên khu đất vua anh, cùng lực lượng lắp thêm 3 sinh sống Gia Định, từ bây giờ đã trở cần vô cùng quy củ cùng hùng mạnh. Liệu ông có dứt được ông hoàng lưu giữ vong ở Gia Định sau 3,4 lần thắng lợi nhưng vẫn tìm kiếm được cách cù lại, hay xong tình bạc nghĩa với Nguyễn Nhạc được ko ?

Đây là câu hỏi mà tài quyền bính của quang quẻ Trung, chưa giải được, trước những bổ rẽ tình anh em và sự cỗ vũ "lì lợm" của dân xứ Đàng vào với vương vãi triều cũ. Ở khu đất Bắc, cũng phải nói tới việc lòng dân cũng còn thương ghi nhớ vua Lê, mà có lẽ sự thần phục quang quẻ Trung chỉ cho từ sức khỏe quân sự, do chỉ vài năm ngắn ngủi lên ngôi của ông thì những nỗ lực cải cách có lẽ rằng chưa đủ nhằm xóa nhòa ý thức của chế độ cũ. Bằng chứng mạnh mẽ nhất chắc rằng là việc về sau người dân bắt Cảnh Thịnh giao nộp cho Gia Long. Công ty Tây sơn đã hoàn thành một lực lượng hùng mạnh, để rồi lại biến chủ yếu mình vươn lên là một lực lượng khác, lại chưa hoàn thành được đều lực lượng đối địch. Một nước tía vua chưa thể điện thoại tư vấn là thống duy nhất được. Với năng lực của quang Trung, chắc rằng nếu ông không mất mau chóng thì cố gắng cục rất có thể đã chuyển phiên chiều. Nhưng lịch sử dân tộc thì không có chữ "nếu".

IV. Tội của vua Gia Long

Vua Gia Long bị gán cho hầu hết tội mà những người nhận định rằng công lao của ông cần thiết xóa đi vết dơ được, thường xuyên được biết đến gồm : trả thù tàn nhẫn nhà Tây đánh , "cõng rắn gặm gà nhà" với là nguyên nhân khiến cho thực dân Pháp xâm lược vn sau này. Để nhận định tội của ông, thứ nhất hãy thuộc xét lại giai đoạn này.

*

Như người viết đang nói, là đề xuất dùng tiêu chuẩn chỉnh cùng thời mà reviews con người và sự khiếu nại lich sử. Thời bấy giờ việt nam đặt đạo nho làm căn nguyên xã hội. Nho giáo quan niệm vua (Nhân quân) là người thay mặt cho Trời mà ách thống trị dân bọn chúng và mưu cầu hạnh phúc cho dân chúng, nên gọi vua là Thiên tử (con của Trời). Với Nho giáo, “đâu cũng là đất của vua, người nào cũng là dân của vua”. Nước chỉ nên vật cài đặt của một số ít người có “đức sáng” cùng được “mệnh trời”. Mối quan hệ giữa fan dân cùng vua là bé dân - triều đình, nhỏ dân nhưng làm loạn, tiếm quyền vua, áp để lề luật new thì là ngụy triều. Với Gia Long, là ông hoàng ở đầu cuối của gia tộc những chúa Nguyễn, vốn đã được fan dân Đàng Trong thương mến và che chắn dẫu cả khi đề nghị trốn chui lủi, nhiệm vụ của ông đương nhiên là đề xuất giành lại quyền vương vãi của cha ông và ko phụ lòng dân.

Hãy xét đến tội trạng nhưng mà Gia Long sở hữu tiếng nặng nề hà nhất, đó là vấn đề "cõng" 5 vạn quân Xiêm lịch sự "cắn kê nhà" với bị quân Tây Sơn, dẫn đầu là quang đãng Trung Nguyễn Huệ đánh bại ê chề làm việc trận Rạch Gầm - Xoài Mút, mà dấu ấn lãnh đạo và mưu lược của quang đãng Trung đã đi vào lịch sử vẻ vang thành 1 trong các hai chiến công mập nhất của phòng Tây Sơn.

Quân Tây sơn giành vương quyền xứ Đàng Trong, tận khử nhà Nguyễn, chiếm bóc, tàn sát người dân ở mọi trung tâm thương mại lớn của Đàng Trong, thì với cả và fan dân xứ này, không thể đơn giản và dễ dàng gọi Tây đánh là "gà nhà", dẫu cho sự ủng hộ trào lưu này cũng không hề kém sôi nổi . Mối quan hệ của Xiêm - Việt thời điểm bấy giờ, dẫu bao gồm là liên minh với bọn họ Nguyễn, thì quan yếu chối biện hộ cũng là mối đe dọa từ bên ngoài, vày vậy ông hoàng nào ao ước mượn quân cũng bắt buộc suy tính nhằm tránh tai họa. Tuy vậy việc mượn quân phía bên ngoài để ngăn chặn lại lực lượng đối địch không giống là chuyện không hiếm. Điều xứng đáng xét là quyền lợi dân tộc kế tiếp có bị tác động hay không. Trường hợp Gia Long nhằm quân Xiêm xâm lược vn thì tội của ông là ko chối cãi, chỉ có là vấn đề này không hề xảy ra, quanh đó phần khu đất Trấn Ninh đã cắt cho Vạn Tượng, sau đây thời của con là vua Minh Mạng đang giành lại.

Việc cắt Trấn Ninh là một hành động mang tính chiến lược, khi loại bỏ đi một vùng đất cực nhọc giữ với để ngầm xác minh với Xiêm La rằng tại thời điểm đó, không hề muốn khiến hấn. Như bạn viết đã nói làm việc đầu bài, nhiệm vụ của vị chúa giữ vong này cùng với thần dân là phải trở thành thiên tử, giành lại vương vãi quyền, là dòng ước nguyện hợp lý và phải chăng trong buôn bản hội đạo nho đương thời, nếu nhiệm vụ và trách nhiệm nằm bên trên đầu mà chiến bại thì là xứng đáng tội cùng với tổ tiên, cùng với thần dân. Do vậy bài toán hi sinh đất Trấn Ninh là chuyện yêu cầu làm, với sự tiến công đổi này trường hợp so cùng với thành công nối sát dải khu đất chữ S, so với hậu thế có thể coi là một trong chấm lệch trên đường công danh của vị vua này, tuy nhiên với tư duy xã hội dịp bấy giờ là 1 trong những chuyện thông thường . Như vẫn nói, bên dưới thời đơn vị Nguyễn, diện tích vn là rộng lớn nhất lịch sử, với trong thời Gia Long không có bất kì ai động vào được nước ta. Sau thời lụi tàn của nhà nghĩa quân chủ, chắc hẳn rằng nhiều tín đồ mang bốn tưởng dân chủ (nhân dân cai quản đất nước) nhằm phán xét về hành động cắt đất của các vị vua vào thời phong loài kiến trước kia, chắc rằng họ đã không để ý tư tưởng Nho giáo, căn nguyên xã hội giờ đây rằng “đâu cũng chính là đất của vua, ai ai cũng là dân của vua”.

Một sự kiện xứng đáng trách của Gia Long là sau khoản thời gian người dẫn đầu đại quân của Xiêm là Châu Văn Tiếp, tùy tướng của chết trận, khiến cho lính Xiêm làm loạn mà chiếm bóc, bắt giết mổ dân lành, làm cho lòng dân oán thù hận. Đây là sai lầm không thể chối cãi, với ngay lập tức nhận thấy điều này. Sau này khi vua Xiêm La đề nghị đưa quân góp lần thứ 2 thì ông trường đoản cú chối, bỏ trốn về Gia Định trường đoản cú mình thiết kế binh lính.

Tội trạng lắp thêm hai là khi người ta nhận định rằng việc fan Pháp đô hộ nước ta là do quan hệ giữa vua Gia Long và tín đồ Pháp. Tuy nhiên, vua Gia Long không triển khai bất kì điều làm sao trong hiệp cầu Versailles với người Pháp cả. Mối quan hệ duy tuyệt nhất ông có với người Pháp là cùng với giám mục Pigneau de Behaine (Bá Đa Lộc), quân sư thân cận duy nhất của Gia Long cùng là người mang về Gia Định một đám bộ đội đánh thuê thuộc 6 tàu chiến lâu đời đem từ Ấn Độ về, hoàn toàn không gồm một mối quan hệ nào với triều đình Louis XVI.

Người Pháp giai đoạn trong tương lai đi xâm lấn với mục đích "khai phá thế giới" và tranh giành sự ảnh hưởng là một đổi thay chuyển mang tính chất thời đại, mà phần nhiều quốc gia nhỏ tuổi bé nếu không kịp lay động một cách tinh tế và sắc sảo và phù hợp thời thì rồi cũng trở thành nhỏ rối vào tay đại quốc. Pháp đô hộ năm 1858, tức là 38 năm tiếp theo ngày vua Gia Long mất. Sau khi lên ngôi, ông tưởng thưởng cực hậu cho người phương Tây thời trước từng tham chiến, mặc dù khi triều đình Louis XVII cử bạn sang yêu thương cầu triển khai hiệp ước, Gia Long đã không đồng ý và mời về, bởi vì lí do không thực hiện bất cứ điều khiếu nại nào.

Những quan tiền chức người Pháp trong bộ máy cũng dần bị loại bỏ. Theo đơn vị sử học Lê Thành Khôi : " Ở vắt kỷ 19, Nhật bạn dạng và Xiêm cần sử dụng rất nhiều nhân viên ngoại quốc trong những lĩnh vực, không một ai cho rằng họ sẽ "cõng rắn gặm gà nhà". Ðiểm cơ mà Pháp lúc đánh chiếm cũng không đem cớ là đã giúp Gia Long nhưng mà viện lẽ bảo đảm an toàn Cơ đốc giáo." giai đoạn này, có hàng chục tổ quốc bị đô hộ vị sự bành trướng và chênh lệch sức khỏe quân sự của phương Tây.

Sự xâm lấn của Pháp, thích hợp ở vn là bởi sự yếu hèn của hậu thế, với những cơ chế thiếu mềm mỏng với bên ngoài và tầm quan sát không quá được thời đại, nhen đội từ thời Minh Mạng cùng cao trào dưới thời từ Đức, dẫn mang đến nỗi người Pháp lấy được cớ mà dùng vũ lực. Ở phần cuối, tín đồ viết đang nói rõ sự khác biệt trong cách chào đón nền sang trọng phương Tây của Gia Long với các đời sau, giúp xem nếu niềm tin của ông giả dụ được gia hạn trong thời nhỏ cháu, chắc hẳn rằng sự va đụng với văn minh phương Tây đang không tạo nên cơn địa chấn như vậy so với người Việt, mà rất có thể xem Nhật bạn dạng như một gương thành công tỏa nắng nhất.

*

Tội thứ tía của Gia Long bị fan đời chỉ trích là sự việc trả thù tàn khốc so với nhà Tây Sơn. Thoạt đầu tín đồ viết cũng không ưng ý với giải pháp trả thù vì vậy và nhận định rằng kém nhân đạo ví như so cùng với gương chi phí nhân, ví như thời xưa Lê Lợi sau khi lên ngôi cũng tương đối nhân từ bỏ với bại quân đơn vị Minh và bầy đàn phản loạn, cho dù mấy chục năm chịu đựng nhục đô hộ tàn bạo. Tuy nhiên hành động của Gia Long hoàn toàn có thể thông cảm được. Trang bị nhất, riêng rẽ với đơn vị Tây Sơn, là phần đông kẻ đối với Gia Long đang tàn liền kề họ hàng thân đam mê 5 fan gồm chú, chưng và 3 tín đồ anh em, là côn trùng thù máu, việc trả thù là chuyện dễ dàng hiểu. Mặc dù nhiên, đó có lẽ không bắt buộc là cái lí do mập nhất. "Trẫm nghe, vì chưng chín đời nhưng trả thù là nghĩa khủng kinh Xuân Thu…” (Thực lục I, tr.532). Không cần nói đến mối hận buộc ông 27 năm dạt dẹo trốn chạy với hi vọng thu phục lại vương vãi quốc, việc Quang Trung quật tuyển mộ 9 đời chúa Nguyễn, và phụ vương ruột của Gia Long đổ xuống sông là Nguyễn Phúc Côn mới là món nợ nặng nề . Món nợ trọng điểm linh này, đối với người xưa nặng nài hơn những so cùng với nợ máu.

Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, phận con cháu luôn phải giữ gìn mồ mả phụ vương ông đề bái cúng. Ngay cả thời nay, trong tiến trình chiến tranh vậy kỉ đôi mươi ở Việt Nam, có rất nhiều chương trình search kiếm lăng chiêu mộ chiến sĩ, dẫu bom đạn có tác dụng thịt nát xương tan, nhiều gia đình vẫn ao ước tìm nơi cho những người đã tắt thở được an nghỉ. Bạn Kito giáo tất cả Jesus, fan Hồi giáo tất cả Muhamad thì người Việt cũng đều có lòng bái phụng tiên tổ là phương thức sinh hoạt chổ chính giữa linh lâu đời. Động chạm đến niềm tin, chân thành và ý nghĩa cuộc đời của con tín đồ thì chính là chuốc lại mối thù lớn nhất, như khi bạn Hồi Giáo lấn chiếm đất Thánh của Giáo Hội công giáo để rồi bắt buộc chịu những cuộc Thánh Chiến đẫm máu, thì chiếc trả thù của Gia Long chẳng đáng là gì nếu so với đầy đủ điều cơ mà ông phải chịu để lấy ra mà phê bình, thóa mạ mẫu công của ông vậy, nhất là khi sự trả thù chỉ đè trên đầu dòng họ Tây Sơn, là mẫu giá phải trả cùng với phe thua trong cuộc chơi vương quyền mà bạn Tây Sơn sẽ khởi sự trước, đúng fan đúng tội. Đối cùng với một mẫu tộc thù địch không giống là chúng ta Trịnh, Đại nam giới thực lục tất cả chép : "Vậy là Trịnh bốn được giao lo vấn đề thờ cúng, chúng ta Trịnh được cấp cho 500 mẫu ruộng để đưa huê lợi cúng tế sản phẩm năm, 247 tín đồ họ Trịnh được xét tha thuế dinh cùng miễn binh dao (đi quân nhân và chịu đựng sưu dịch)." Đối với quân địch 45 năm, Gia Long làm lơ và còn cho cơ hội mà làm ăn, thì thấy được rằng ông không hẳn kẻ hiểu sát, mà chỉ cần món nợ bắt buộc trả, là mẫu nghĩa cùng với tổ tông, nhưng dẫu biết gồm tận diệt cả mẫu họ Tây đánh hay mau lẹ xây dựng lăng tẩm với các cái "mả gió" cũng chẳng thể nào mà bù đắp được.

V. Con tín đồ Gia Long

Bỏ qua những tranh cãi đau đầu về đầy đủ cuộc giành giật quyền lực, vua Gia Long là một con fan với đông đảo tính giải pháp và hành động thú vị, đáng được kéo ra để hậu thế đánh giá và học tập hỏi, cũng là mục đích mà nghiên cứu và phân tích sử học hướng đến.

Gia Long là một trong những vị vua nhẫn nhịn, bền bỉ. Gánh nặng vương triều với mối thù gia tộc đã đè lên vai của một tuổi teen mới 17 tuổi, bị mất tất cả, sống nghèo khổ, tủi nhục, loại tộc số đông chết cả. Mở đầu từ con số 0 cùng chịu rất nhiều thất bại nặng nề nhưng mà ông không nản chí, quyết bằng mọi thủ đoạn phục hưng gia tộc. Về nhỏ người, chắc hẳn rằng người viết ko muốn đàm luận nhiều, để bạn đọc xem thử mắt nhìn của những người dân phương Tây, so với ông như vậy nào.

*

Trong thư của giám mục Labousse, ông miêu tả Gia Long :

"Ông cương cứng quyết cơ mà không hung tàn, ông giỏi nghiêm trị tuy nhiên theo lệ luật. Ông gồm đủ đức của trọng điểm hồn cũng tương tự trí tuệ. Mập lên trong tai ương, ông chịu đựng được nghịch cảnh một biện pháp can đảm... Cơ hội trẻ ông ưa rượu, tuy nhiên, từ khi nên cầm đầu công việc ông loại bỏ đến hiện nay không nếm đem một giọt... Ông cực kì siêng năng. Ban đêm ông ngủ ít, hiểu nhiều. Ông bao gồm tính tò mò và yêu thích học hỏi. Vào cung của ông có nhiều sách về con kiến trúc, thành đài. Ông hay giở từng trang để xem phần đa đồ thị và cố gắng bắt chước, khỏi đề xuất đọc những lý giải bằng chữ Pháp do ông không phát âm được. Mỗi ngày, ông bao gồm một cách tiến mới. Ông là vị vua bự nhất tới lúc này chưa khi nào có ngơi nghỉ nước Nam"

Hay Jon Barrow biểu đạt :

"Nghị lực trí thức của ông ngang bằng với khí phách và vận động thể xác. Chính ông chủ động sự bùng lên số đông mặt của đất nước, bao gồm ông quản ngại đốc những hải cảng và các công binh xưởng, thiết yếu ông là người có quyền lực cao xây dựng đa số xưởng đóng góp tầu, chủ yếu ông chỉ đạo các kỹ sư trong toàn bộ mọi công việc, không có gì thực hiện không có gì chấp hành nhưng mà không hỏi chủ ý và thừa nhận lệnh của ông. Ko ai sản xuất một thành phần nào nhưng mà không hỏi ông; không ai lắp một khẩu đại bác nào mà không có lệnh của ông. Không hầu như ông canh gác từng cụ thể nhỏ, nhưng mà còn nên làm trước mặt ông.

Để điều khiển tất cả các bước của bản thân một bí quyết vững vàng, ông đề ra một thời biểu sống cố định và kỷ luật. Sáng dậy 6 giờ, tắm nước lạnh; 7 giờ, những quan vào chầu, mở toàn bộ công văn tới từ hôm qua, ông truyền lệnh cho các thư cam kết ghi chép, kế tiếp ông ra xưởng tầu thủy, chu đáo lại tất cả những gì vẫn làm chấm dứt lúc ông vắng ngắt mặt, rồi ông từ bỏ chèo thuyền đi mọi bến cảng, điều hành và kiểm soát các chiến hạm, quánh biệt để ý đến súng đại bác; ông đi thăm lò đúc súng, đúc đủ một số loại đại bác bỏ ngay tại công binh xưởng.

Đến 12 hay như là một giờ trưa, ông nạp năng lượng cơm sống xưởng đóng tầu. Cơm với cá muối. Nhị giờ ông về cung ngủ cho tới 5 giờ; kế tiếp ông tiếp các quan võ thuỷ bộ, những quan toà, xuất xắc quan cai trị, ông đồng ý, hoặc huỷ bỏ hoặc thay thế sửa chữa những đề nghị của hồ hết người. Hay thì các bước triều chính kéo dài đến nửa đêm, ông new trở về phòng có tác dụng việc, ghi nốt và chú thích thêm cho những việc ngày hôm nay; rồi ông ăn một bữa ăn nhẹ, gặp gia đình độ một giờ, đến 2, 3h sáng ông new đi ngủ. Ông chỉ ngủ 6 giờ một ngày.

*

Ông không uống rượu, ăn ít thịt, cá, cơm, rau, hoa quả, chút bánh trái cùng uống trà, đó là toàn bộ đồ ăn của ông. Như một vị chiếc dõi vua Minh bên Tầu, mà ông công nhận, ông nạp năng lượng cơm một mình, không được cho phép vợ nhỏ ngồi thuộc mâm. Vẫn nguyên tắc sang chảnh và kiêu sa này, ông ko tiếp những người dân Anh đến kính chào năm 1799, rước cớ lúc này tình hình tính phức tạp không được cho phép sửa soạn tiếp nhận theo đúng nghi lễ. Ta đã lầm trường hợp phê bình sự khước từ này như một ông hoàng nước Tầu; tuy vậy với ông, chẳng bởi vì hiềm tị cơ mà ông không có tác dụng thoả mãn lòng tò mò của người ngoại quốc. Trái lại, họ rất có thể tự vì chưng đến thăm xưởng đóng tầu, thăm đều tháp canh, phần nhiều thành đồn. Ông tiếp họ dễ dàng trong tư thế tướng mạo quân. Nhưng với tư nỗ lực đế vương, ông không tiếp."

Gia Long có tài dụng tướng, do vậy tướng soái theo ông rất nhiều và trung thành hết mực, trong những số đó có cả mặt hàng ngũ Tây Sơn. Nguyễn Văn Trương, trước là tướng mạo Tây Sơn, đem quân truy hỏi bắt , gần theo kịp thì cây béo đổ xuống ngăn ngang đường, bèn cho rằng ông là chân mệnh thiên tử, bèn bỏ mà theo, sau trở thành một trong các Ngũ Hổ tướng mạo Gia Định. Nguyễn Huỳnh Đức bị Tây đánh bắt sống, được quang Trung nể nang nhưng mà không chịu đựng theo mà bảo rằng "tôi trung không thờ nhì chủ". Đến đêm vờ vịt nói mớ nhằm chửi bươi cả chúng ta Tây Sơn, cuối cùng cũng lẻn về Xiêm. Sau vua Xiêm ngỏ ý duy trì lại, bèn khó chịu đòi chết, bắt đầu thả mang đến đi gặp gỡ lại quân Gia Long. Võ Tánh nỗ lực thủ thành Bình Định, xin vua đừng cứu vãn mình mà tiếp tục tiến quân ra Phú Xuân, rồi nên tuẫn tiết mà chết để xin tha mang đến quân lính, cho nỗi tướng tá Tây đánh là trằn Quang Diệu cần cảm phục mà mang đến chôn thi thể tử tế. Tả quân Lê Văn coi sóc đốc quân liều bị tiêu diệt lao trực tiếp vào trận địa pháo của Tây Sơn, xuất hiện bước ngoặt cho trận chiến Thị Nại, rồi Nguyễn Văn Thành, Châu Văn Tiếp,... Muốn review một vị vua ra sao nhìn bí quyết bề tôi tận trung là có thể hiểu được.

Ông là người dân có tầm quan sát thời đại, biết học hỏi, tiếp thu tân tiến phương Tây. Sự mềm mỏng dính trong giao thương mua bán với nước ngoài cũng phát triển thành Gia Định thành vùng khu đất trù phú, làm nền móng bền vững và kiên cố để chế tạo quân đội, cộng bài toán nghiên cứu chiến thuyền hay súng ống đại bác của phương Tây đang góp công không nhỏ dại để ngừng cuộc nội chiến. Tinh thần và cách thức khẳng định hòa bình ở cả trong tên gọi, cho tới những vùng đảo Hoàng Sa trường Sa đã biểu thị tầm chú ý xa của Gia Long.

Sự hấp thụ phương Tây của Gia Long không trở nên cuốn theo mẫu chảy vượt mức để bị cuốn trôi truyền thống lâu đời dân tộc, này cũng là bí quyết làm của tín đồ Nhật trong cuộc duy tân nhằm trở đề xuất văn minh. Giao lưu và học hỏi và trở nên mạnh bạo như phương Tây, giữ lại gìn văn hóa truyền thống dân tộc nhằm trỗi lên trở bắt buộc một cường quốc với vượt qua thiết yếu họ. Tín đồ phương Tây tiến trình này mang đến với vn với mục đích giao thương mua bán và tuyên giáo Kito. Giáo hội Công giáo bây giờ đã phạm một sai lầm nghiêm trọng, đó là nhận định rằng tục cúng cúng phụ vương mẹ, tổ tông của người phương Đông là tà đạo, cần được loại trừ. Mặc dù họ không hiểu biết nhiều được rằng, không giống với số đông tục mê tín dị đoan, coi bói, thờ phụng thần thánh, bạn phương Đông coi vấn đề thờ cúng tiên sư là một vẻ ngoài khác.

Gia Long khi bàn cãi với Bá Đa Lộc đã rất hiểu rõ sâu xa tục lệ của đất nước, với con mắt rất hiện đại mà bảo rằng : "Khi tôi đi đến những chỗ lễ đó, tôi nghĩ rằng nếu tiên tổ tôi còn sống, tôi hy vọng đền đáp công ơn trong muôn một. Để chứng minh ý nghĩ tôi thật tâm và bao gồm hiệu quả, tôi muốn ngay hiện giờ làm đông đảo điều như ông bà tôi còn sống. Tôi biết rằng họ không thể nữa và phần lớn điều tôi chuẩn bị làm không hữu dụng ích gì đến họ cũng tương tự cho tôi. Mà lại tôi muốn chứng tỏ cho mọi bạn biết rằng tôi luôn nhớ họ." chắc rằng đây cũng là vai trung phong niệm của con bạn nước ta, bao gồm cả trong thời nay, so với việc phụng dưỡng ông bà, tổ tiên.

*

Suốt thời Gia Long, ông không hề cấm đạo hay rào cản phương Tây vào buôn bán, dẫu vậy cũng dần dần hạn chế quyền lực của quan liêu chức bạn Pháp trong bộ máy. Sau đây khi lên ngôi, ông cũng chọn hoàng tử Đảm, là con thứ 4 nạm và cháu đích tôn của cựu hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh là hoàng tôn Đán. Đảm là con lớn, khi lên ngôi sẽ 30 tuổi, vẫn chinh chiến và có kinh nghiệm trị vì, lại là fan cương quyết và cảnh giác với các nước phương Tây. Hoàng tôn Đán thì được triều thần ủng hộ, lại có niềm tin cởi mở, tuy vậy còn quá nhỏ, lại có người bà bầu theo công giáo và hoàng tử Cảnh từng sinh sống ngơi nghỉ Pháp, dễ bị tín đồ Pháp lợi dụng. Vấn đề chọn nhỏ thứ thay bởi vì đích tôn táo khuyết bạo này cho biết thêm tinh thần cảnh giác của ông so với phương Tây là như vậy nào. Chỉ tiếc là sự cứng rắn trên mức cho phép của Minh Mạng đã chế tạo tiền đề cho bé cháu là trường đoản cú Đức gây nên một chiếc cớ cho tất cả những người Pháp xâm lược. Minh Mạng là vị vua có tài năng và đang mở với lãnh thổ nước ta lớn tuyệt nhất trong định kỳ sử, tuy vậy giữa gọng kìm thời đại, tinh thần đóng cửa của ông đang ngăn bước chuyển bản thân của nước ta, mà lại nếu làm tiếp được tinh thần của vua phụ vương thì chắc rằng mọi chuyện vẫn trở nên tốt đẹp hơn đến dân tộc.

Một câu chuyện nhỏ dại cho thấy Gia Long cũng là một trong những người sống tình nghĩa. Năm xưa khi lưu lạc, đành bắt buộc xa vk là bà Tống Thị Lan, ông gửi lại cho bà một ít thỏi vàng để gia công tín vật. Sau thời điểm lên ngôi hoàng đế, ông hỏi bà về nửa thoi xoàn năm xưa, bà đưa ra và Gia Long mừng húm nói: "Vàng này còn giữ lại được, kia thật là ân trời sẽ giúp trong những lúc nguy nan, chẳng phải quên lãng. Vậy phải kê dành sau này cho nhỏ cháu biết." sau đây khi mất, vua Gia Long đã thực hiện một nghi thức trước đó chưa từng có để đáp nghĩa vợ ck đã bên nhau từ phần đông ngày tháng gian khó. Đó là mang lại bà - lúc này là vượt Thiên Cao vợ được lặng giấc ngàn thu lân cận mộ của chính mình trong khuôn viên lăng Gia Long - một lăng tẩm giản dị, như là tính phương pháp của ông hoàng này.

Vua Gia Long là 1 trong vị vua tất cả tầm nhìn, với những chính sách ngoại giao tinh khôn và mượt dẻo, lại có ý thức bự về độc lập và chủ quyền dân tộc, cái công thống tốt nhất của ông bự là vậy. Xu hướng phê phán và phủ nhận công lao của ông, cũng chỉ xảy ra gần đây thôi.