Quyết định bác bỏ solo kháng cáo, duy trì bản án tù thông thường thân so với Khieu Samphan là phán quyết cuối cùng của tòa án nước ngoài xét xử những giới chức chũm đầu cơ chế Khmer Đỏ, nhằm đem đến công lý cho hầu hết nạn nhân của tội diệt chủng sống Cambodia trong thập niên 1970 của gắng kỷ trước. Sau kết án hôm thứ Năm, 22 tháng Chín, tòa sẽ chấm dứt 16 năm hoạt động, tiêu tốn $330 triệu, và kết án được cha bị cáo, mang lại một vật dụng công lý què quặt không làm ai thỏa mãn!

*
Khieu Samphan, lãnh tụ Khmer Đỏ độc nhất vô nhị còn sống sót và hiện giờ đang bị tòa xét xử tội khử chủng. (Hình: Mark Peters/ECCC via Getty Images)


Trong bộ sậu chóp bu của cơ chế Khmer Đỏ bị tòa hướng đến – gồm Pol Pot, Nuon Chea, Ieng Sary, Son Sen, cùng Khieu Samphan – thì Pol Pot với Son Sen vẫn chết trước lúc tòa được mở, chỉ ba người sót lại phải ra trước vành móng ngựa. Trong số này, Ieng Sary chết năm trước đó trước khi bạn dạng án được tuyên.

Nhưng xét đến cùng, họ cũng chỉ là đầy đủ kẻ triển khai một nhà nghĩa phi nhân lấy về từ bên ngoài, bị đơ dây từ đầy đủ kẻ tài trợ che mặt cùng được sự ủng hộ của không ít thế lực khác, của cả Hoa Kỳ.

Khmer Đỏ là một trào lưu cộng sản chống lại bao gồm thể quân nhà của Hoàng Thân Norodom Sihanouk trong những năm 1960. Chúng ta có địa thế căn cứ tại vùng rừng núi miền Đông Cambodia giáp vn và được sự ủng hộ của cùng Sản Bắc Việt, Việt Cộng, cùng Sản Pathet Lào và nhất là của đảng cùng Sản Trung Quốc.

Sau khi Sihanouk bị lật đổ năm 1972, Bắc Kinh thông tư cho Khmer Đỏ liên kết với Sihanouk chống chính phủ Lon Nol thân Mỹ. Tháng Tư, 1975, Khmer Đỏ tiến vào Phnom Penh, xóa sổ chính phủ nước nhà của Lon Nol và lập ra tổ chức chính quyền Cambodia mới, gần như là cùng cơ hội với Bắc Việt chiếm miền nam Việt Nam.

Với hoài bão xây dựng một buôn bản hội cùng sản ngoạn mục trên nền tảng kinh tế nông nghiệp theo chủ thuyết của Mao Trạch Đông, Khmer Đỏ đã phát hành những cơ chế quái dị như diệt bỏ đồng tiền và yêu mến mại, đóng cửa trường học, đẩy tổng thể cư dân tp về các vùng nông thôn để đào mương, vỡ đất, hủy hoại giới trí thức cơ chế cũ để lại, gồm cả bác sĩ, giáo viên, nghệ thuật viên các ngành với tàn sát người thiểu số, đa phần là tín đồ gốc Việt và nơi bắt đầu Hoa.

Trong thời gian từ 1975 mang đến 1978, Khmer Đỏ giết chết từ 1.7 triệu tới 2 triệu người Cambodia, tương đương một trong những phần tư số lượng dân sinh thời đó. Nhiều sách vở, phim hình ảnh đã tái hiện tại lại các “cánh đồng giết người” (killing fields) thật gớm rợn, và đều đống đầu lâu lưu lại trong khuôn viên trường trung học Toul Sleng ở hà nội thủ đô Phnom Penh là dẫn chứng của thời kỳ khuất tất này.

Nhiều nhà nghiên cứu và phân tích cho rằng chế độ của Khmer Đỏ là bạn dạng sao cơ chế “Đại nhảy Vọt” (Great Leap Forward) đã từng khiến cho ra nạn chết đói kinh khủng ở Trung Quốc. Theo Wikipedia, cơ chế diệt chủng của Khmer Đỏ bao gồm sự dẫn dắt và tài trợ của đảng cùng Sản Trung Quốc, được đích thân Mao Trạch Đông phê chuẩn. Khoảng tầm 90% tổng thể viện trợ quốc tế mà Khmer Đỏ cảm nhận trong thời hạn này là của Trung Quốc.

***

Sai lầm lớn nhất của Khmer Đỏ là khiến chiến với Việt Nam. Với sự bày mưu tính kế của các cố vấn trung quốc và viện trợ quân sự của Bắc Kinh, Khmer Đỏ thường xuyên tấn công vùng biên giới Việt-Miên ngay từ thời điểm năm 1975, xâm nhập phạm vi hoạt động Việt Nam, gồm nơi vào sâu tới đôi mươi cây số, đốt nhà, giết mổ người, chiếm của, gây những tội ác dã man. Vụ thảm tiếp giáp kinh hoàng tuyệt nhất là ở ba Chúc, huyện Tri Tôn, tỉnh giấc An Giang, từ thời điểm ngày 18 mang đến 30 mon Tư, 1978 làm 3,157 dân hay bị làm thịt hại, trong số ấy hơn 100 gia đình bị thịt cả nhà.

Từ thời điểm cuối năm 1978, việt nam quyết định làm phản công và đầu xuân năm mới 1979 tổ chức triển khai chiến dịch tấn công Cambodia từ nhiều hướng. Chỉ sau một tuần giao tranh, quân vn đã tiến vào Phnom Penh. Ngày 7 tháng Giêng, 1979 chính sách Khmer Đỏ sụp đổ, bộ sậu lãnh đạo tháo chạy sang Thái Lan. Ngày bữa sau lực lượng được vn hậu thuẫn lập ra chính sách Cộng Hòa quần chúng. # Campuchia bởi Heng Samrin cùng Hun Sen lãnh đạo.

Để hủy hoại tàn dư Khmer Đỏ và bảo đảm an toàn chế độ mới, quân nước ta đã chỉ chiếm đóng Cambodia thêm 10 năm, cùng bị quốc tế lên án là vn xâm lược Cambodia, bị Hoa Kỳ và các nước cấm vận. Ngay sau khoản thời gian lật đổ Khmer Đỏ, nước ta bị trung hoa trả đũa bằng trận chiến tranh biên cương phía Bắc ngày 17 tháng Hai, 1979.

Tại Thái Lan, chính phủ nước nhà Khmer Đỏ lưu vong liên tục nhận được sự giúp đỡ của Trung Quốc, Hoa Kỳ và những nước Đông phái nam Á để tổ chức triển khai chiến tranh du kích kháng lại cơ quan chỉ đạo của chính phủ do việt nam dựng lên sinh hoạt Phnom Penh. Cuộc chiến tranh dằng dai thêm hàng trăm năm cho tới năm 1993 khi thế giới tìm được chiến thuật vãn hồi chủ quyền và tái lập chính sách quân nhà lập hiến ngơi nghỉ Cambodia cùng với Hoàng Thân Sihanouk làm quốc trưởng với Hun Sen làm cho thủ tướng.

Dù phạm rất nhiều tội ác kinh rợn nhưng nhờ việc bảo kê của Trung Quốc, cơ chế Khmer Đỏ vẫn được không ít nước ủng hộ. Khmer Đỏ vẫn giữ ghế thay mặt đại diện Cambodia tại lhq (LHQ) cho tới năm 1993, tức 14 năm tiếp theo khi chế độ này bị xóa sổ sống Cambodia.

***

Tòa án xét xử tội diệt chủng của Khmer Đỏ mở ra năm 2006 như một phần tử đặc biệt của toàn án nhân dân tối cao tối cao Cambodia, được liên hiệp quốc hậu thuẫn và nhiều nước phương Tây góp phần tài chính. Điểm trái khoáy là tòa tất cả hai team thẩm phán, một đội do lhq cử ra và một tổ của Cambodia. Hai nhóm này theo hai hệ thống tư pháp không giống nhau, tiếp tục xung đột cách nhìn với nhau, nhiều lúc thù nghịch nhau tạo nên việc điều tra và xét xử không quản lý suôn sẻ được.

Ngoài lãng phí giá cả và thao tác chậm chạp, tand còn bị cáo giác tham nhũng và tắt hơi phục sức nghiền của Hun Sen – đơn vị độc tài từng là cán bộ của Khmer Đỏ trước khi đào thoát quý phái phía nước ta và được dựng lên làm thủ tướng nắm quyền xuyên suốt mấy chục năm nay. Hun Sen lo sợ cuộc điều tra của tòa rất có thể vượt ra phía bên ngoài tầm kiểm soát, tạo nhiều vụ việc chính trị cho chính phủ của ông và làm cho phật lòng các ông chủ mới của Cambodia sinh hoạt Bắc Kinh.

Sau 16 năm rút cục tòa cũng chỉ với lại cho người dân Cambodia một sản phẩm công lý què quặt, dù hiện vẫn còn đấy khoảng 5 triệu người Cambodia đã sống qua thời kỳ tối tăm của nạn khử chủng, đã biết thành bức hại bên dưới tay Khmer Đỏ và mang những vết thương lòng tin không bao giờ lành được. Mười sáu năm cùng $330 triệu chỉ để xử tía kẻ nhà mưu ngay cạnh nhân mà lại tội trạng sẽ quá ví dụ quả là 1 trong sự tiêu tốn lãng phí đáng xấu hổ.

Ngoài thủ lĩnh Pol Pot đã chết từ lâu trước khi mở tòa, trong ba nhân trang bị chóp bu của Khmer Đỏ bị tòa phán quyết hiện chỉ với Khieu Samphan, 91 tuổi, từng là chủ tịch Kampuchea Dân Chủ. Nuon Chea, nhân trang bị số nhị sau Pol Pot, bị kết án tù tầm thường thân năm 2018 và bị tiêu diệt một năm kế tiếp ở tuổi 93. Còn Kaing Guek Eav, thường call là Duch – chỉ đạo nhà tù đọng S-21 khét tiếng nhất Phnom Penh, kìm hãm gần 30,000 người nhưng chỉ với bảy người sống sót – bị kết án năm 2012 và bị tiêu diệt năm 2020 ở tuổi 77.

Những quyền năng đứng đằng sau, chỉ huy và tiếp sức mang lại Khmer Đỏ vẫn không bị điểm mặt điện thoại tư vấn tên và chúng vẫn liên tục giật dây đông đảo chế độ bầy áp khác trên nhân loại như chính sách quân phiệt hiện tại hành nghỉ ngơi Miến Điện – hiện giờ đang bị Tòa Hình Sự Quốc Tế điều tra về tội diệt chủng chống lại fan thiểu số Rohingya.

Và rải rác trên cụ giới, các hành vi diệt chủng, những tội ác phòng loài fan vẫn diễn ra, sống Ukraine, nghỉ ngơi Tân Cương, sinh sống Somalia, nghỉ ngơi Mozambique và các nơi khác cũng chính vì Công Ước Geneva về tội ác phòng loài người chưa lúc nào được triển khai triệt để, kẻ thủ ác vẫn có quyền lực tối cao và tiền tài để thay đổi trắng thay đen và làm lạng lẽ những tiếng nói của một dân tộc phản chống của lương tri. <đ.d.>