Sau hầu hết thất bại tiếp tục trên chiến trường Tây Nguyên với Trung Bộ, thiết yếu quyền nước ta Cộng Hòa dồn toàn bộ lực lượng quân sự chiến lược để nắm thủ tại Xuân Lộc nhằm ngăn cản cách tiến của quân giải phóng.


Nguyễn Văn Thiệu từng tuyên bố: “Dù tất cả chết, tôi cũng giữ cho được Xuân Lộc”. Song, vị Tổng thống của chủ yếu quyền sài gòn không thể giữ lại được lời hứa hẹn hẹn ấy trước sức tấn công khủng tởm của quân ta. Góp phần trong chiến thắng vang dội tại Xuân Lộc, sát bên xe tăng, pháo binh và bộ binh, còn có bàn tay mảnh dẻ của một chiến sĩ trinh sát, phiên bản đồ bắt đầu chưa tròn 20 tuổi.

Bức hình ảnh kỷ niệm của tiến sỹ Đàm Duy Thiên với ông Hải sau thành công Xuân Lộc.

Kiên quyết đập rã “cánh cửa ngõ thép” Xuân Lộc 

Thị làng Xuân Lộc cách tp sài thành khoảng 80 km về phía Đông, án ngữ những trục giao thông đặc biệt như Quốc lộ 1A vào dùng Gòn, Quốc lộ đôi mươi nối sài thành với Đà Lạt với Quốc lộ 15 nối thành phố sài gòn với Bà Rịa-Vũng Tàu. Sau hầu hết thất bại tiếp tục trên những mặt trận Tây Nguyên, Huế - Đà Nẵng và miền Đông phái mạnh Bộ, buộc chính quyền tp sài thành phải “tử thủ sử dụng Gòn” để chuyển giao quyền lực trong danh dự.

Vì vậy, địch tổ chức tuyến chống thủ kéo dãn dài từ Phan rang qua lửa Xuân Lộc mang lại Tây Ninh, trong các số ấy Xuân Lộc là “một đôi mắt xích quan trọng đặc biệt quyết cần giữ”, là “cánh cửa thép” phía Đông sử dụng Gòn, mất Xuân Lộc là mất dùng Gòn. 

Các tư liệu lịch sử nêu rõ: Để quyết duy trì Xuân Lộc bằng mọi giá, địch tập trung lực lượng, trang thiết bị, vũ khí quân sự tại tuyến phòng thủ Xuân Lộc, gồm: Sư đoàn 18 cỗ binh, 1 trung đoàn thiết giáp (100 xe), 1 liên đoàn biệt rượu cồn quân, 9 đái đoàn bảo an, 2 đái đoàn pháo binh (42 khẩu), 3 đại đội biệt lập, 4 trung nhóm pháo và những lực lượng cảnh sát, dân vệ, nghĩa binh tại địa điểm (tương đương 2 sư đoàn bộ binh)...

Trong quy trình chiến dịch, địch bức tốc Lữ đoàn dù 1, Trung đoàn bộ binh 8 (Sư đoàn 5), 1 liên đoàn biệt động quân cùng 1 trung đoàn thiết giáp. Phương án bảo vệ Xuân Lộc được đích thân tướng Frederick Carlton Weyand, chủ tịch Hội đồng tham mưu liên quân Hoa Kỳ, lập ra. 

Giấy ra vào đơn vị chức năng được ông Thiên bảo quản như một kỷ vật. 

Nhiệm vụ đánh Xuân Lộc được giao cho quân đoàn 4 phối phù hợp với Sư đoàn bộ binh 6 (Quân khu 7), nhì tiểu đoàn xe cộ tăng, trung đoàn pháo binh cùng 2 tè đoàn cỗ binh địa phương, cuối chiến dịch được tăng tốc thêm Trung đoàn 95B (Sư đoàn 325) cùng đại đội xe tăng. Thiếu tướng Hoàng vậy là tư lệnh của chiến dịch này. Cơ hội bấy giờ, Đại tướng tá Ngô Xuân định kỳ cũng là một trong cán cỗ pháo binh của Trung đoàn 55, Sư đoàn 341, binh đoàn 4”.

Người chiến sĩ do thám bé bé dại vẽ bạn dạng đồ tác chiến 

Sau 12 ngày đêm hành động gay go, quyết liệt với niềm tin dũng cảm, ngoan cường, quân team ta đã đánh mang đến địch thiệt sợ nặng. Sư đoàn 18, lữ đoàn dù 1, tàn phá Chiến đoàn 52, Sư đoàn 5 và binh đoàn 3 thiết giáp, loại khỏi vòng chiến đấu hàng chục ngàn tên địch, giải tỏa thị xóm Xuân Lộc.

Ngoài Xuân lộc quân ta thừa chiến hạ giải phóng thường xuyên các cứ điểm quân sự chiến lược khác của địch như: Túc Trưng, Gia Kiểm, Dầu Dây, Núi Thị, Ấp Tre, Trảng Bong… thuộc tỉnh Long Khánh (nay là Đồng Nai). Chiến dịch Xuân Lộc chấm dứt thắng lợi, “cánh cửa ngõ thép” phía Đông tp sài thành đã mở rộng cho các đơn vị tiến vào sử dụng Gòn. 

Trong chiến thắng ấy, tất cả sự cống hiến, mất mát của của quân và dân ta. Đó là phần nhiều sự hi sinh cao đẹp, góp phần quan trọng nhất vào thành công tại chiến trường Xuân Lộc. Cạnh bên đó, cũng không ít những đóng góp thầm lặng để đưa về thành công đến chiến dịch. Ví như chiến sĩ bản đồ Đàm Duy Thiên, trực thuộc tiểu ban tác chiến, Trung đoàn 266, Sư đoạn 341. Đàm Duy Thiên là người chiến sỹ trẻ tuyệt nhất năm xưa rời quê hương xứ Nghệ bỏ lên trên đường đi đại chiến khi mới 16 tuổi. 

 

Trong trận đánh Xuân Lộc, vốn có tài năng hội họa, ông Thiên được giao nhiệm vụ vẽ phiên bản đồ tác chiến. Từ khảo sát thực tế, ông đã miêu tả đường đi, trận địa tiến công của cỗ binh ta cũng tương tự các vị trí, phương châm của địch bởi những đường nét chì bên trên giấy. Dựa vào những bản đồ đó, cán bộ, chiến sỹ ta nhờ vào để cán bộ, đồng chí ta phụ thuộc vào để tấn công đúng hướng, đúng mục tiêu, hỗ trợ cho hoàn thanh cấp tốc trận đánh.

45 năm đã lùi xa, thời gian đã làm phai đi nhiều thứ. Nhưng, cùng với ông Đàm Duy Thiên, các ngày tối ở Xuân Lộc vẫn rõ rệt như những thước phim tua lờ lững trong ký ức của ông. Ông Thiên kể: “Khi tôi đang là học viên thì xuất xứ nhập ngũ. Tôi biến một chiến sỹ của Trung đoàn 266, Sư đoàn 341 tham gia đánh trận Xuân Lộc. Tôi còn nhớ, khi cuộc đấu đang ra mắt ở giai đoạn tàn khốc nhất thì chiến sĩ Nguyễn Văn Lương, trúng đạn, bị thương khôn cùng nặng. Đơn vị chuyển anh về phía sau, tôi tham gia chăm sóc, băng bó mang lại anh. Lốt thương vượt nặng, anh ấy ra đi. Tương đối thở cuối của anh, trút bên trên tay tôi có tác dụng tôi ám ảnh cho đến tận bây giờ. Nếu còn sống, anh ấy đã được theo đuổi giấc mơ làm họa sĩ. Vì chiến tranh, nên anh đã đề nghị xếp cây bút sách phát xuất đánh giặc khi sẽ là sinh viên năm 2, của ngôi trường Mỹ Thuật”.

Hòa bình lập lại, ông Thiên liên tiếp việc học với trở thành bác sĩ. Sau nhiều năm phấn đấu, ông trở thành tiến sĩ, duy trì vị trí đặc trưng trong phòng ban nhà nước. Song, bạn lính nhỏ dại năm xưa không khi nào quên quá khứ và những người dân đồng nhóm cũ.